Machthebbers & Machtgevers

Dit bericht is geschreven door Pieter Stuurman en met toestemming overgenomen van zijn blog: pieterstuurman.blogspot.nl

De meeste lezers zullen wel weten dat het onderwerp macht een rode draad is in al mijn stukjes. Macht en machtsverhoudingen zijn mijns inziens de oorzaak van veel (zo niet alle) ellende in de wereld.

12494717_1742233862690037_1016196386206795274_n

Vaak krijg ik de tegenwerping dat ik me zou bezondigen aan complotdenken. Dat is zeker niet het geval. De macht waarover ik het heb, is niets meer dan een mechanisme. Een logisch mechanisme waarvan je de werking op ieder moment kunt waarnemen als je de moeite neemt om ernaar te kijken. Het heeft helemaal niets met kwaadaardigheid of sinistere complotten te maken. Het heeft te maken met voorkeur.

Macht is het vermogen om anderen te laten doen wat de machthebber wil.

Dat macht aantrekkelijk is voor sommige mensen, zal niemand ontkennen. Er zijn altijd mensen die erop uit zijn en zo is het ook altijd geweest. In de loop van de geschiedenis heeft het geleid tot enorme machtsbolwerken zoals de koninkrijken en keizerrijken, de macht van de kerk, van de grootindustriëlen tijdens de industriële revolutie en de macht van de grootste militaire en economische grootmachten van nu.

Ondanks het feit dat macht voor veel mensen aantrekkelijk is, lukt het maar enkelen om daadwerkelijk macht te verkrijgen. Er zijn altijd meer mensen die macht willen, dan er mensen zijn die daadwerkelijk macht verwerven. Macht verwerven is namelijk niet gemakkelijk. Het vraagt een enorme, bijna monomane inspanning, waarbij alles opzijgezet moet worden om het doel te bereiken.the-people-dont-know-their-true-power-tc-cartoon-sad-hill-news

Vanzelf gaat het dus niet. Om macht te verwerven moet je plannen maken. Slimme plannen, anders lukt het je niet. Er zijn immers meer kapers op de kust en die maken ook slimme plannen. Wanneer jouw plan minder slim is dan het plan van je tegenstrever, dan behaal jij niet je doel, maar is het die tegenstrever die dat doet.

Macht (iedere macht) begint dus met de intentie macht te verwerven. Die intentie is gebaseerd op de overtuiging dat macht waardevol is en dat de strijd om die macht te verwerven dus de moeite waard is. Het moet het hoogste doel zijn. Een doel dat rücksichtslos nagestreefd moet worden. Iedere terughoudendheid als gevolg van bedenkingen, is een nadeel. Simpelweg omdat er altijd tegenstrevers zijn die deze bedenkingen niet hebben, of bereid zijn ze aan de kant te zetten.

10556344_358304397651798_3709558894062391209_nDit betekent dus dat degenen die werkelijk macht hebben, altijd degenen zijn die er het best in geslaagd zijn die macht te verwerven. Het zijn degenen die het mechanisme van macht het best begrijpen en daar het slimst mee omgegaan zijn. Het zijn degenen die bereid waren alles opzij te zetten (meer dan hun tegenstrevers) om hun doel te bereiken en daarbij alle zijdelingse overwegingen overboord gezet hebben. Anders waren ze links of rechts ingehaald door andere machtszoekers. Machtszoekers die meer rücksichtslos waren dan zij.

Als macht dus niet je hoogste doel is, dan bereik je dat doel niet. Om de doodsimpele reden dat er dan anderen zijn die beter uitgerust zijn dan jij en jou voorbijstreven. Het betekent dat degenen die daadwerkelijk macht verworven hebben, per definitie rücksichtslos zijn, en dus bereid zijn er alles voor te doen, inclusief liegen, manipuleren en verder alles dat nodig is voor het bereiken van het doel. Ook als dat ten koste gaat van anderen.

Maar rücksichtslos is iets anders dan kwaadaardig. Mensen die macht nastreven zullen zichzelf dan ook nooit beleven als kwaadaardig. Ze begrijpen gewoon dat dit soort zaken noodzakelijk zijn om te kunnen zijn wat ze denken te moeten zijn: machtig. Ze zullen zichzelf als uiterst gekwalificeerd beschouwen voor hun machtspositie.

Maar niet iedereen denkt zo. Niet iedereen vindt het oké om anderen te benadelen (of erger) om een persoonlijk doel (al dan niet gelardeerd met een vleugje idealisme) te bereiken. Ondanks het feit dat er altijd meer machtszoekers zijn dan machthebbers, heeft het overgrote deel van de bevolking een heel andere mentaliteit. Veruit de meeste mensen leven liever in harmonie met anderen, dan erover te heersen. Maar het is juist die overgrote meerderheid waarover machthebbers macht hebben.

10614141_726809504035431_7762625952562375518_nMacht is het vermogen om anderen te laten doen wat de machthebber wil. Hoe meer macht een machthebber heeft, hoe meer hij dus zijn wil kan opleggen aan anderen, en die anderen kan laten doen wat hij wil dat ze doen. Naarmate zijn macht groeit, kan hij in toenemende mate anderen voor hem inzetten. Een belangrijk deel van zijn macht kan hij dan aanwenden om anderen (bijvoorbeeld legers, politie, ambtenaren) ervoor te laten zorgen dat zijn macht groeit. Hoe meer macht hij heeft, hoe meer mensen hij dat kan laten doen, en hoe meer macht hij kan verkrijgen. Dat heet het hefboomeffect.

Dit is dus een mechanisme dat zichzelf aandrijft: hoe meer macht, hoe meer macht. Wanneer dit mechanisme onbelemmerd kan voortduren, komt logischerwijze uiteindelijk alle macht op één plek terecht: bij de machtigste.

10609655_313115492202492_7667568439814776321_n (1)De enige belemmering is de concurrentie van andere machtszoekers. De strijd om de macht dus. Die strijd kost veel aandacht en energie en werkt dus verzwakkend voor de strijdende partijen. Het is immers aandacht en energie die gestoken moet worden in de strijd met andere machthebbers, en dus niet gestoken kan worden in de essentie van macht: het heersen over de bevolking.

In veel gevallen dringt dat besef ook bij machthebbers door en worden er allianties gevormd met andere grote spelers. Samen het machtsmonopolie delen is vaak aantrekkelijker dan het vechten om de toppositie. Er worden dan strategische afspraken gemaakt die voor beide partijen een voordeel bieden in hun streven naar macht. Sommige mensen noemen dat een complot of een samenzwering. Maar het is niks meer dan een logische en (gezien vanuit hun denkwijze) voor de hand liggende oplossing.

Dat veel mensen er twijfels over hebben of zoiets in de praktijk gebeurt, komt omdat veruit de meeste mensen niet de mentaliteit van een machtszoeker hebben, en zich dus wel laten leiden door andere overwegingen dan macht. Zoals bijvoorbeeld het eigen geweten en het welzijn van anderen. Het lijkt daarom bijna ongelofelijk dat er mensen zijn die daaraan geen boodschap hebben.

En toch zijn het juist die mensen die komen bovendrijven. Het is immers die mentaliteit die noodzakelijk is om de betreffende posities te kunnen verwerven. Een mentaliteit die weliswaar bij betrekkelijk weinig mensen voorkomt, maar toch altijd bij meer dan voldoende om daarmee de posities te bemannen.

Machthebbers behoren per definitie tot een kleine minderheid. Macht heb je pas als je het te vertellen hebt over meerdere mensen. Hoe meer mensen, hoe meer macht en hoe groter in verhouding de meerderheid is waarover je macht hebt. Er zijn dus niet veel mensen met de machtsmentaliteit nodig om machthebbers te krijgen. Maar die mentaliteit is wel een voorwaarde om er een te worden. Het zijn dus juist de uitzonderingen die de posities verwerven. Uitzonderingen met een mentaliteit die juist niet aansluit bij de meerderheid van de mensen.

howard-zinn-civil-disobedience-obedienceMachthebbers zijn in staat om anderen te laten doen wat zij willen dat ze doen. Ze zijn daarmee dus bepalend voor hetgeen die anderen doen. En met dat doen, richten wij (alle mensen) de samenleving in. Die samenleving wordt daarmee dus ingericht naar de voorkeur van de machthebber.

En omdat machthebbers (noodzakelijkerwijze, anders waren ze geen machthebber) een heel andere mentaliteit hebben dan de meeste mensen, wordt die samenleving dus ingericht naar een andere voorkeur dan die van de meeste mensen. En daarmee zal die samenleving dus niet naar de voorkeur zijn van de meeste mensen. Om de doodsimpele reden dat dit de drijfveer is van machthebbers: het inrichten van de wereld naar hun zin, en de anderen dit laten uitvoeren.

Dat betekent dus dat de meeste mensen, onder bevel van machthebbers, een wereld bouwen die niet naar hun eigen zin is. Een wereld die vooral de mentaliteit van machthebbers weerspiegelt, en niet hun mentaliteit. En toch wordt die wereld gebouwd door niet-machthebbers (de rest van de mensheid) die zich laten sturen door machthebbers. Het zijn de niet-machthebbers die een wereld bouwen die niet naar hun eigen zin is en die niet de denkwijze van de meeste mensen weerspiegelt.

Machthebbers hebben dus bepaalde eigenschappen die ervoor zorgen dat ze machthebber zijn. Eigenschappen die de meeste andere mensen afkeuren. Eigenschappen die niet overeenstemmen met het geweten en de intenties van de meeste mensen. En toch laten de meeste mensen zich erdoor leiden. Deden ze dat niet, dan waren de machthebbers geen machthebber meer. Macht heeft een machthebber immers alleen als mensen daadwerkelijk doen wat hij zegt.

Machthebbers weten dat. Ze weten dat hun voorkeur anders is dan de voorkeur van de meeste mensen. Strijdig zelfs. Maar om de eigen voorkeur ten uitvoer te laten komen, hebben ze wel de medewerking van de uitvoerders (de rest van de mensheid) nodig. Zo weten ze bijvoorbeeld dat veruit de meeste mensen het liefst in vrijheid en in harmonie met anderen leven. Maar daarmee bereiken ze hun doel niet.

Om de rest van de mensen te laten doen wat machthebbers willen dat ze doen, is het dus noodzakelijk die anderen te misleiden. Wanneer machthebbers openlijk zouden laten blijken wat hun motieven zijn, dan zouden anderen er niet aan meewerken en dan is het gedaan met hun macht. Misleiding is dus een voorwaarde om macht te verkrijgen en te behouden. Degenen die het handigst misleiden, maken dus meer kans op machtsposities dan degenen die daar minder goed in zijn.

We kunnen er dus vanuit gaan dat degenen op de hoogste machtsposities het misleidingsinstrument efficiënt gebruiken. Dat ze ons onder valse voorwendselen dingen laten doen die we zelf niet oké vinden. Dingen die niet overeenstemmen met onze voorkeuren en onze mentaliteit. Als dat wel het geval was, dan hoefden ze ons immers niet te misleiden want dan zouden we het uit onszelf doen. En als we het uit onszelf zouden doen, was macht overbodig.

Als we nu weten dat machthebbers een andere mentaliteit hebben dan wij, andere doelen nastreven dan wij, geen boodschap hebben aan het welzijn van mensen, en ons per definitie misleiden, waarom zouden we dan nog naar ze luisteren? Waarom zouden we ze dan nog geloven? Waarom zouden we ons laten blijven verleiden om dingen te doen die alleen goed zijn voor die kleine minderheid? Dingen die resulteren in zaken die wij zelf afkeuren?

Anders gezegd: waarom zouden we ons laten blijven leiden door mensen die een mindset hebben die de meeste mensen afkeuren? Eigenschappen die nog het best omschreven kunnen worden als psychopathisch (ook psychopaten vinden zichzelf niet kwaadaardig). Eigenschappen die een voorwaarde zijn om machthebber te worden, en die dus alle machthebbers bezitten, en waardoor de mensheid al vele eeuwen geteisterd wordt.

Waarom zouden we ons nog langer laten leiden door juist deze minderheid? Een minderheid die gekenmerkt wordt door bikkelhard egoïsme dat, zoals altijd, ten koste gaat van alle anderen.

Hoe lang zal de mensheid nog blijven geloven dat de huidige “leiders”, het deze keer wel goed met ons voorhebben? En zich er, voor de zoveelste keer, aan conformeren. En voor de zoveelste keer de bittere gevolgen ervan zal moeten ondergaan.

10012736_10152140126952713_1727109686_o (1)Een keer moet het toch doordringen: we hebben niemand nodig om ons te vertellen wat we moeten doen. We hoeven alleen maar te doen wat we zelf oké vinden. Zodra we ons laten leiden door machthebbers, weten we zeker dat het niet oké is wat we doen, tenminste, niet naar onze eigen maatstaven. En dat komt omdat machthebbers andere dingen oké vinden dan wij.

Op de hoogte blijven van nieuwe berichten? Like ons op Facebook en/of volg ons op Twitter!

Aanverwante artikelen en informatie:
-) Blog van Pieter Stuurman
-) De illusie van macht en de macht van illusie
-) Ordervolgers zijn immorele, domme en laffe mensen
-) Als jij koning zou zijn
-) Verantwoordelijkheid is Vrijheid
-) Het meest gevaarlijke (bij)geloof
-) Zelfeigenaarschap een uitleg van Josie the Outlaw
-) Mark Passio lezing over The Natural Law
-) Het einde van al het kwaad

tumblr_mn68dgJQo51renyrao1_1280

20 gedachten over “Machthebbers & Machtgevers

    1. Douwe Beerda

      Ik deel het graag, en bedankt voor je heldere inzichten inzake dit soort materie.
      In het patroon van tirannie wordt uitgelegd dat mensen die macht zoeken vaak bereid zijn anderen pijn te doen om zo gehoorzaamheid af te dwingen. Heb jij een idee hoe we daar het beste mee om kunnen gaan?

      Hoe ga je om met mensen wellicht op lokaal niveau maar ook op landelijk niveua bijv. die je willen onderdrukken en desnoods bereid zijn geweld te gebruiken om je gehoorzaamheid af te dwingen? Heb jij ervaringen met wat over het algemeen beter en minder goed werkt?

      Een manier om je eigen pad te kunnen blijven volgen met het minste risico dat dit soort mensen jou en mensen om je heen pijn doen.

      Reageren
  1. Pieter Stuurman

    Dat ligt eraan. Op individueel niveau (wanneer één persoon dreigt met geweld) werkt voor mij overgave het beste. “Doe maar, als je dat wil” is mijn standaard reactie. Nog nooit heeft iemand het vervolgens ook gedaan. Verzet (tegenagressie) geeft de geweldpleger een “rechtvaardiging” om werkelijk geweld te gebruiken. Mensen hebben altijd die rechtvaardiging nodig omdat ze zichzelf niet kunnen beleven als kwaadaardig.

    Collectief geldt natuurlijk hetzelfde, maar daarbij ben je wel afhankelijk van de gehoorzaamheid van andere mensen aan de bedreiger. Die gehoorzaamheid geeft die bedreiger zijn macht. Het getuigt dan niet van het nemen van gezonde verantwoordelijkheid voor jezelf om daar op individueel niveau tegenin te gaan. Omdat het je zal beschadigen. Het enige dat je dan kunt doen, is die andere gehoorzame mensen laten zien dat ze aan iemand gehoorzamen aan wie ze dat beter niet kunnen doen. Als ze dat inzien, dan zullen ze minder bereid zijn om te gehoorzamen, en daarmee neemt de macht van de bedreiger af.

    Reageren
    1. Douwe Beerda

      Helder en zeer interessant, mijn reflex zou namelijk denk ik een tegenreactie zijn maar dat is dus helemaal niet nodig en daarnaast dus ook contraproductief. Fijn om te weten dat overgave helpt.

      En collectief dus vooral bewustzijn verspreiden en verder gehoorzamen om jezelf geen schade te berokkenen? Dat doet me een beetje denken aan een ander stukje uit het boek: Het Einde van Al het Kwaad. Er wordt ingegaan op The power of speech, de kracht van het uitdrukkingsvermogen:

      Het uitdrukkingsvermogen, je bekwaamheid en je succes om te communiceren is een intelligentieprincipe. Jezelf kunnen uiten is de hoogste vorm van communicatie tussen wezens met de grootste intelligentie. De passie en gevoelens die mensen in hun woorden kunnen leggen, kunnen levens veranderen en werelden transformeren.

      De kleine minderheid die het gelukt is om een glimp op te vangen van de kracht die het uitdrukkingsvermogen heeft, zorgt voor krankzinnige vernietiging of juist voor geweldige vrijheid. Elke grootse en afschuwelijke cultuur die er op aarde is geweest, is door het principe van het uitdrukkingsvermogen tot stand gekomen. Elke opstand en revolutie die culturen en wereldrijken omver heeft geworpen, kwam tot stand door de kracht van het uitdrukkingsvermogen. Mensen die het principe van het uitdrukkingsvermogen hebben begrepen, hebben onze wereld onherroepelijk veranderd.

      Het principe van het uitdrukkingsvermogen is te vinden in elk onderdeel van de menselijke communicatie. Geschriften en boeken zijn beperktere vormen van het menselijke uitdrukkingsvermogen. Elke overdracht van woorden heeft de kracht om levens te veranderen. Als het uitdrukkingsvermogen door de passie voor het leven wordt vergezeld, heeft het de kracht om werelden te bevrijden.

      Het principe van het uitdrukkingsvermogen verklaart waarom vrijheid exponentieel toeneemt als de bevolking toeneemt. Als de bevolking toeneemt is het moeilijker voor cultuur om de macht te houden over wat mensen zeggen. Hoe meer mensen met elkaar communiceren, hoe sneller ze hun eigen waarde leren kennen. De bevolkingstoename zorgt voor een toename van vrijheid op de wereld door de kracht van het uitdrukkingsvermogen.

      Wanneer mensen niet aan banden worden gelegd door cultuur, en als ze niet geloven dat de leugen waar is dat ze machteloos zijn, kunnen ze alles veranderen. Om de wereld te veranderen moet je op je eigen talenten vertrouwen. Je moet je mond open doen en spreken. Het principe van het uitdrukkingsvermogen is de passie om te overtuigen, de passie om te onderwijzen, en de passie om vertrouwen te kweken. Het zal je sterker maken, en mocht je ervoor kiezen om het te gebruiken, dan zal het levens veranderen.

      (Pagina 77 van Het Einde van al het Kwaad door Jeremy Locke)

      Ik weet niet of je daar eventueel nog reflecties en of aanvullingen over hebt of hoe je daarover denkt?

      Reageren
  2. Pieter Stuurman

    Spot on. Dat is precies de kracht van communicatie. Die kracht wordt inderdaad gebruikt door degenen die uit zijn (en waren) op macht, maar die kracht bezitten wij zelf ook.

    Nog even over overgave:
    Overgave was ook de grote kracht achter het geweldloos verzet van Gandhi. Het legde haarscherp bloot wie de agressor was. Daarom KONDEN soldaten simpelweg niet langer schieten op de mensen die zich overgaven. Mensen die niet terugschoten. Ook soldaten zijn mensen en ook zij KUNNEN zichzelf niet beleven als kwaadaardig. Daarom weigerden ze te schieten. Zo namen de geweldlozen de regie over de situatie. En daarmee ook de verantwoordelijkheid ervoor.

    Reageren
    1. Douwe Beerda

      Helder, interessant om dat mechanisme te begrijpen hoe en waarom vreedzaam verzet tegen tirannie werkt. Zo had ik het nog nooit bekeken dat mensen zichzelf niet kunnen of niet willen ervaren als kwaadaardig en dat daarom overgave dus werkt.

      No further questions your honor, for this moment 😛

      Reageren
      1. Pieter Stuurman

        Ja, zo werkt het. Zo zie je ook dat het hebben van een leger niet bijdraagt aan veiligheid, maar precies het tegenovergestelde doet.

        Dat een leger veiligheid garandeert is daarmee een leugen. Een leugen is een gecommuniceerde onwaarheid. Die heeft alleen effect als die onwaarheid geloofd wordt. Het bestaan van oorlog laat zien dat we die onwaarheid/leugen geloofd hebben.

        Reageren
        1. Douwe Beerda

          Dan heeft Costa Rica dat heel goed begrepen, die hebben in 1949 hun leger afgeschaft en inmiddels staan ze al vele jaren in de top 3 van The Happy Planet Index. http://www.happyplanetindex.org Iemand een idee of er meer landen zoals Cossta Rica zijn in de wereld die die stap hebben durven nemen?

          Inspirerend dat er landen zijn die zulke moedige stappen hebben gezet en nog interessanter om te zien dat het vervolgens ook tot positieve resultaten heeft weten te leiden.

          Reageren
          1. rc

            `moet hier wel een hele grote nuance bij geven. Deel van de politie ziet en gaat gekleed als bewapening van een militair. Tevens heeft costa rica van usa de verzekering dat usa hun zal vededigen dit ook omdat veel gepensioeneerden van usa naar costa rica zijn verhuisd. En dat de criminaliteit groter is gewordcen agv invloed van al die buitenlanders. Hoe weet ik dit Ik heb daar gewoond. Uiteraard is het daar beter vertoeven dan hier mar dat heeft met de latijns americaanse mentaliteit te maken en ik niet als rijke europiaan werd gezien……

    1. Pieter Stuurman Bericht auteur

      Natuurlijk heb je voor macht middelen nodig. Degene die op een bepaald moment beschikt over de meeste, en meest effectieve machtsmiddelen, heeft de meeste macht. De vraag is echter: hoe krijg je de beschikking over die middelen? En daarvoor zijn wel degelijk slimme plannen nodig.

      Reageren
  3. Werner

    Misschien interessant om dit te bekijken vanuit de speltheorie, geldig binnen een niet-coöperatieve omgeving. Wat betreft het Nash-evenwicht waar machthebbers elkaar – en daarmee ook de bevolking – voeden met wederzijdse afschrikmiddelen.

    In de speltheorie, een deelgebied van de wiskunde, is een Nash-evenwicht een oplossingsconcept voor een niet-coöperatief spel, waar twee of meer spelers aan meedoen. In een Nash-evenwicht wordt elke speler geacht de evenwichtsstrategieën van de andere spelers te kennen en heeft geen van de spelers er voordeel bij om zijn of haar strategie eenzijdig te wijzigen. Als elke speler een strategie heeft gekozen en geen enkele speler kan profiteren door zijn strategie te veranderen, terwijl de andere spelers dat ook niet doen, dan vormt de huidige verzameling van strategiekeuzes plus de bijbehorende uitbetalingen een Nash-evenwicht. Een Nash-evenwicht gaat uit van een spel, waarin iedere speler een strategie heeft. Die strategie geeft precies aan wat een speler in de verschillende fases van een spel doet. Een strategie kan zowel een pure strategie als een gemengde strategie zijn. De verzameling van strategieën van alle spelers die meedoen aan een bepaald spel noemt men een strategieprofiel. In de speltheorie is een Nash-evenwicht een strategieprofiel waarbij het voor geen enkele speler voordelig is daarvan af te wijken, als de andere spelers dat ook niet doen. Het Nash-evenwichtsconcept is een begrip dat vooral toepassing vindt in de economie.

    https://nl.wikipedia.org/wiki/Nash-evenwicht

    Reageren
  4. Pingback: MACHTHEBBERS EN MACHTGEVERS! | eunmask

  5. Hans

    Macht ontstaat vanzelf als de mens zijn eigen verantwoordelijkheid en zelfbeschikking afstaat aan en ander in de veronderstelling dat die ander beter is staat is om die verantwoordelijkheid te dragen.
    Een gebrek aan zelfvertrouwen en zelfkennis brengt altijd een machtsverhouding teweeg.
    Als de mens dat fundamentele deel van zichzelf afstaat aan een ander of een andere autoriteit ontstaat er altijd een disbalans, in de mens zelf en in de collectieve beleving.
    Als de mens dat fundamentele deel van zichzelf niet weer opeist van en in ZICHZELF zal er altijd sprake blijven van een machtsverhouding, voor zowel de machthebber als de machtgever.

    Machtsmisbruik van de machthebbers is intens verwerpelijk en onmenselijk, dat staat buiten kijf, maar het is principieel onmenselijker om jezelf te ontdoen van je geboorterecht en oorspronkelijkheid en dit aan een ander te schenken uit onmacht..

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.